Astma je jedna od najčešćih hroničnih bolesti u trudnoći i može biti komplikacija kod 4 do 8% trudnica. Dakle, veliki je broj žena koje se suočavaju sa izazovima u kontroli astme tokom perioda kada se njihovo telo i imuni sistem značajno menjaju. Pogoršanje astmatičnih tegoba u trudnoći je i veliki klinički problem jer istovremeno može da ugrozi i majku i dete. Brza i adekvatna dijagnostika, efikasno lečenje i redovne kontrole od ključnog su značaja za zdravlje i kvalitet života buduće majke i deteta.
Mnoge fiziološke promene koje se dešavaju tokom trudnoće mogu uticati na klinički tok i simptome pogoršanja astme. Astma može biti i novootkrivena bolest u trudnoći.
Metaboličke potrebe u trudnoći povećavaju se za oko 15% što rezultuje i povećanom potrošnjom kiseonika kao glavnog goriva za tkiva i organe te je potrebno prilagodjavanje plućne funkcije kao i funkcije respiratornog centra kako bi se ove potrebe ostvarile.
Jedan od prvih simptoma uslovljen povećanim lučenjem estrogena je otok sluznica nosa i sinusa odnosno pojava takozvanog rinosinusitisa koja se javlja kod oko 20% trudnica i nezavisno od dijagnoze astme.
Podaci pokazuju da otprilike jedna trećina žena u trudnoći ima pogoršanje simptoma astme, druga trećina čak može osetiti poboljšanje ili prestanak ranijih simptoma, a kod jedne trećine astma ostaje u istoj fazi kao i pre trudnoće.
Simptomi pogoršanja su najčešće vezani za poslednji trimestar trudnoće dok se retko javljaju tokom samog porodjaja.
Simptomi variraju u intenzitetu, obično se javljaju tokom noći i ranih jutarnjih časova a često su provocirani virusnom infekcijom, alergijskom kijavicom, promenama vremenskih prilika, fizičkim naporom, gorušicom i slično.
Detaljno uzeta istorija bolesti i potencijalnih „trigera“ uz fizički pregled prvi je korak u potvrdi dijagnoze. Testovi plućne funkcije kao što su spirometrija i bronhodilatatorni test mogu se sa sigurnošću izvoditi u trudnoći dok se bronhoprovokativni testovi ne preporučuju. Alergološka testiranja kao što su kožne prick probe treba izbegavati u trudnoći.
Dodatna dijagnostika u tom smislu može se obaviti testovima iz krvi.
Ciljevi lečenja su: sprečavanje pojave dnevno – noćnih simptoma kao što su kašalj, otežano disanje i sviranje u grudima; održavanje optimalne plućne funkcije i oksigenacije i prevencija pogoršanja upotrebom adekvatne terapije sa minimalnim neželjenim i sistemskim efektima.
U tom smislu, prema aktuelnim smernicama, preporučuje se aktivno praćenje pacijentkinja tokom čitave trudnoće sa kontrolama na 4 nedelje kroz multidisciplinarni pristup.
Dijagnostika i lečenje pridruženih stanja kao što su alergijski rinitis i gastroezofagealni refluks su od izuzetne važnosti jer upravo ova stanja su i najčešći okidači pogoršanja ili loše kontrole astme.
Zahvaljujući savremenoj inhalatornoj terapiji veoma je mali procenat trudnica koje zahtevaju bolničko lečenje i nadzor. S druge strane, loše kontrolisana astma nosi rizik za prevremeni porodjaj i kongenitalne komplikacije. Kontinuirano praćenje i redovna primena terapije smanjuju rizik od potencijalnih komplikacija.
Inhalacioni kortikosteroidi predstavljaju osnovu dugotrajne kontrole terapije i smatraju se sigurnim za upotrebu tokom trudnoće. Edukacija pacijentkinje o pravilnoj tehnici inhalacije, prepoznavanju provocirajućih faktora i planu akcije za pogoršanje astme je sastavni deo terapijskog pristupa.
Kontaktirajte nas i obezbedite svoj termin.
Prim. dr sc. med. Senka Milutinov Ilić – Specijalista pulmologije | Poliklinika Regena